İş hukukunda zorunlu arabuluculuk rehberi
Kıdem, ihbar, fazla mesai, ücret, yıllık izin alacakların ya da işe iade talebin için dava açmadan önce arabulucuya başvurman zorunlu. Bu rehberde nereye ve nasıl başvuracağını, hangi belgeleri hazırlaman gerektiğini, kaçırmaman gereken süreleri ve 2026 arabuluculuk ücretlerini bulacaksın.
Hangi uyuşmazlıklarda zorunlu?
Zorunlu olanlar
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu md. 3’e göre kanuna, bireysel ya da toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade davalarında arabulucuya başvurmuş olmak dava şartıdır. Örneğin:
- Kıdem ve ihbar tazminatı
- Ödenmeyen ücret, prim, ikramiye
- Fazla mesai, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti
- Kullanılmayan yıllık izin ücreti
- Kötü niyet ve eşit davranmama tazminatı
- İşe iade (feshin geçersizliği)
Kapsam dışı olanlar
İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları zorunlu arabuluculuk kapsamında değildir (md. 3/3).
Arabulucuya gitmeden açılan kapsamdaki bir dava, dava şartı yokluğundan usulden reddedilir. Bu yüzden önce arabuluculuk, anlaşma olmazsa dava sırası izlenir.
Nereye ve nasıl başvurulur?
1 · Adliyedeki arabuluculuk bürosu
Başvuru, karşı tarafın (işverenin) yerleşim yerindeki ya da işin yapıldığı yerdeki adliyenin arabuluculuk bürosuna yapılır; büro kurulmayan yerlerde görevlendirilen yazı işleri müdürlüğüne başvurulur (md. 3/5). Büroda başvuru formunu doldurman yeterli; arabulucu listeden büro tarafından atanır.
2 · UYAP Vatandaş Portal (çevrim içi)
Başvuruyu evden de yapabilirsin: UYAP Vatandaş Portal’a e-Devlet şifren, e-imza ya da mobil imzayla gir, arabuluculuk başvurusu bölümünden formu doldur ve belgelerini yükle. e-Devlet burada giriş (kimlik doğrulama) için kullanılır.
3 · Avukat aracılığıyla
Avukatın başvuruyu senin adına bürodan ya da UYAP üzerinden yapabilir. Başvuru için harç veya ücret alınmaz; arabulucu seni telefon ya da e-postayla arayarak ilk toplantı tarihini bildirir — iletişim bilgilerini doğru yaz.
Başvuru öncesi belge listesi
Hazırladığın belgeleri işaretle; işaretlerin yalnızca bu cihazda, tarayıcında saklanır.
Kaçırmaman gereken süreler
- İş sözleşmesi sona erdi
Fesih bildiriminin sana tebliğ edildiği gün, sürelerin başlangıcıdır. Fesih bildirimini ve çıkış kodunu sakla.
- 1 ay içindeİşe iade için arabulucuya başvur
İşe iade istiyorsan, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak zorundasın (İş K. md. 20). Bu hak düşürücü süredir; kaçarsa işe iade talep edemezsin.
- 3 hafta (+1 hafta)Arabuluculuk süreci
Arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde süreci sonuçlandırır; zorunlu hâllerde en fazla bir hafta uzatabilir (7036 s. K. md. 3/10).
- 2 hafta içindeAnlaşma olmazsa işe iade davası
Son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde işe iade davası açılabilir; taraflar anlaşırsa aynı sürede özel hakeme de gidilebilir (İş K. md. 20).
- 5 yılAlacak ve tazminat davaları
Kıdem, ihbar, kullanılmayan yıllık izin ücreti, kötü niyet ve eşit davranmama tazminatlarında zamanaşımı 5 yıldır (İş K. ek md. 3). Ücret, fazla mesai ve tatil ücreti alacakları da 5 yıllık zamanaşımına tabidir (TBK md. 147). Anlaşma olmazsa bu süre içinde dava açabilirsin.
- Süre dururArabuluculuk zamanaşımını durdurur
Arabuluculuk bürosuna başvurduğun tarihten son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süreler işlemez (7036 s. K. md. 3/17).
Arabuluculuk ücreti kimde? (2026)
Anlaşma olmazsa
Taraflar anlaşamazsa ya da toplantıya katılmazsa, arabulucunun iki saatlik ücreti Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir (md. 3/14). Bu tutar yargılama giderlerinden sayılır; dava açılırsa sonunda haksız çıkan taraftan alınabilir. 2026 tarifesinde işçi–işveren uyuşmazlıklarında iki taraflı dosyalar için saatlik ücret 1.130 TL’dir.
Anlaşma olursa
Ücret, anlaşılan tutara göre Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi’nin ikinci kısmındaki kademeli oranlarla hesaplanır ve aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit ödenir (md. 3/13). 2026 tarifesine göre anlaşma hâlinde ücret, anlaşma bedeline bakılmaksızın 9.000 TL’den az olamaz.
Başvuru
Büroya ya da UYAP Vatandaş Portal’a yapılan başvuru ücretsizdir. Avukatla gidiyorsan avukatlık ücreti ayrıca kendi sözleşmenize göre belirlenir.
Tutarlar 1 Ocak 2026’da yürürlüğe giren 2026 Yılı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi’ne (Resmî Gazete 26.12.2025, sayı 33119) göredir; her yıl yenilenir.
İlk toplantı ve anlaşma belgesi
İlk toplantıya mutlaka katıl
Geçerli bir mazereti olmadan ilk toplantıya katılmayan taraf son tutanakta belirtilir. Bu taraf, sonradan açılan davada kısmen ya da tamamen haklı çıksa bile yargılama giderinin tamamından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmez (md. 3/12). Katılamayacaksan mazeretini arabulucuya önceden bildir.
Anlaşma belgesi = mahkeme kararı gücü
Anlaşma belgesini taraflar ve avukatları ile arabulucu birlikte imzalarsa, belge icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde sayılır (6325 s. K. md. 18; 7036 s. K. md. 3 yollamasıyla). Avukatsız anlaşmada ilamlı icra için mahkemeden icra edilebilirlik şerhi alınması gerekir. Belgede yazan konular için sonradan dava açılamaz.
İmzalamadan önce kontrol et
- Hangi alacak kalemleri belgeye yazıldı? (kıdem, ihbar, fazla mesai, izin…)
- Tutarlar brüt mü net mi, ödeme tarihi ne?
- Ödeme yapılmazsa ne olacağı yazıyor mu?
- Belgede olmayan alacakların için hakların saklı mı?
Arabulucuya gitmeden önce alacağını hesapla
Kıdem, ihbar ve kullanılmayan izin ücretini güncel tavan ve vergiyle hesapla; talep listeni rakamlarla hazırla.
Sık sorulan sorular
Arabulucuya gitmeden doğrudan dava açabilir miyim?
Hayır. Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi/işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade taleplerinde arabulucuya başvurmuş olmak dava şartıdır (7036 s. İş Mahkemeleri Kanunu md. 3). Arabulucuya gitmeden açılan dava usulden reddedilir.
Arabuluculuk başvurusu ücretli mi?
Arabuluculuk bürosuna ya da UYAP Vatandaş Portal üzerinden yapılan başvuru için harç veya ücret alınmaz. Anlaşma olursa arabulucu ücreti aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit ödenir; anlaşma olmazsa iki saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir ve daha sonra yargılama gideri sayılır.
Avukat tutmak zorunda mıyım?
Hayır, başvuruyu ve görüşmeleri kendin yapabilirsin. Ancak anlaşma belgesinin icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde olması için belgeyi tarafların, avukatlarının ve arabulucunun birlikte imzalaması gerekir; avukatsız anlaşmada ilamlı icra için mahkemeden şerh alınması gerekebilir.
Arabuluculuk toplantısı ne kadar sürer, nerede yapılır?
Arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde süreci sonuçlandırır; zorunlu hâllerde bu süre en fazla bir hafta uzatılabilir. Toplantılar arabulucunun belirlediği yerde yüz yüze yapılabileceği gibi, uygun olduğunda uzaktan (görüntülü ya da telefonla) da yürütülebilir.
İşveren toplantıya gelmezse ne olur?
Geçerli bir mazereti olmadan ilk toplantıya katılmayan taraf son tutanakta belirtilir. Bu taraf açılacak davada kısmen ya da tamamen haklı çıksa bile yargılama giderinin tamamından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmez. Aynı kural senin için de geçerlidir — ilk toplantıyı kaçırma.
Anlaşırsam sonradan fark için dava açabilir miyim?
Anlaşma belgesinde yer alan konular hakkında taraflar sonradan dava açamaz. Bu yüzden imzalamadan önce hangi alacakların (kıdem, ihbar, fazla mesai, izin ücreti, UBGT vb.) belgeye yazıldığını ve tutarların ne olduğunu dikkatle kontrol et.
Zamanaşımı arabuluculuk sırasında işler mi?
Hayır. Arabuluculuk bürosuna başvurduğun tarihten son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süreler işlemez.
İş kazası tazminatı için de arabulucuya gitmem gerekir mi?
Hayır. İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları zorunlu arabuluculuk kapsamı dışındadır.
Kaynakça
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu (md. 3 — dava şartı olarak arabuluculuk)
- 4857 sayılı İş Kanunu (md. 20 — işe iade; ek md. 3 — zamanaşımı)
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (md. 18 — anlaşma belgesi)
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (md. 147 — ücret alacaklarında 5 yıl)
- Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı
- 2026 Yılı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi (Resmî Gazete 26.12.2025, sayı 33119)
- UYAP Vatandaş Portal — arabuluculuk başvurusu
⚖️ Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Süreler ve ücretler mevzuat değişikliğiyle güncellenebilir; hak kaybı yaşamamak için somut durumun hakkında bir avukata ya da baroların adli yardım bürolarına danış.